İnsanlar deneyimi ve egoistliği birbirine karıştırıyor bence. Bazen deneyimlerini paylaştıklarını düşünürken egoistlik yapıyorlar, bazen de gerçekten deneyimlerini paylaştıklarında egoist oldukları düşünülüyor. Sizce deneyim nedir? Egoist insan nasıl anlaşılır? Deneyimli kişiler daima egoist midir?
İnternette deneyim nedir sorusunun cevabı ‘bir insanın belli bir zaman içinde ya da yaşamı süresince edindiği bilgilerin, gördüğü, geçirdiği durum ve olaylardan elde ettiği görgü ve kılgının tümü’ olarak çıkıyor. Bence deneyim insanların yaşantılarıdır. Deneyimli dediğimiz kişiler genelde çok şey yaşamış, görmüş geçirmiş kişiler değil midir? Ben her yaşlı insanın deneyimli, her gencin deneyimsiz olduğunu düşünmüyorum. Çünkü ülkemiz şartlarında çok küçük yaşta büyük olaylarla karşılaşan, boğuşan, yaşam mücadelesi veren insanlar var. Bunun tam tersi son nefesini vereceği zaman bile hiç zorlukla karşılaşmamış, her şeyi kolaylıkla çözüp hayatını sonlandırmış insanlar da var. Bundan dolayı yaş bu konuda sadece yılı ifade ediyor. Birçok yaşıtıma göre daha deneyimli olduğumu düşünüyorum. Başka bir yazımda da bahsetmiştim, bir sürü il değiştirdim, okul değiştirdim. Bundan dolayı çok farklı insanla tanıştım. Dini, dili, ırkı, siyasi görüşü birbirinden çok farklı birçok arkadaşım oldu. Çok iyi insanlarda tanıdım, çok kötü insanlarda. Bunlardan dolayı deneyimli olduğumu düşünüyorum. Elimden geldiğince, dilim döndüğünce insanlarla deneyimlerimi paylaşmaya çalışıyorum. Bu bloğu açma sebeplerimden birisi de bu. Ama bazen insanlar tarafından egoistlik olarak görülüyor.
Egoistlik ne demek? Egoist insan nasıldır, neler yapar? İnternette bir siteye göre; egoist olarak tanımlanan bireyler kendini herkesten üstün görürler, başkalarının onlara saygı göstermesi gerektiğine inanan bu tip insanlar sürekli söze ben diye başlar. Bu duygu egosunu yönetmeyi bilmeyen insanlarda ortaya çıkar. Ego kelimesinden türeyen bu kelimeler, bu duyguya sahip
olan kişileri ya da akımları ifade etmek için kullanılır. Şimdi düşünün çevrenizde kaç kişi egoist? Kaç kişi hep ben ben ben diyor? Birçoğuna konduramazsınız, yok o az yapıyor yok onunki egodan değil yok o ilgi çekmek için öyle yapıyor. Ego her insanda var olan bir duygudur ama her duygu gibi fazlası zarardır. Egolu insanlara kendini beğenmiş, egoist deriz. Yukarıda dediğim gibi kendilerini övmeyi, yaptıklarını anlatıp takdir edilmeyi, kendilerini üstün görmeyi severler.
Açıkçası kendimi egoist biri olarak görmüyorum ama yeni tanıştığım insanlar genelde dışarıdan egolu durduğumu ama tanıdıkları zaman öyle olmadığımı söylüyorlar. Bunu en iyi beni tanıyanlar bilir tabii ki, ben görmüyor olabilirim. Ama genelde bu şekilde söyleme nedenleri kendime olan özgüvenim ve deneyimlerim. Kendime özgüvenim var çünkü ne yapıp ne yapamayacağımı bildiğim için o şekilde ilerlemeye gayret ediyorum. Ancak yaşantımdan kazandığım deneyimlerden dolayı egoist olarak görülmemi haksızlık olarak görüyorum. Hiç kimsenin hayatı birbiri ile aynı değildir ve ben bildiğim bir şeyi çevremle paylaşmayı, gerekirse insanları uyarmayı kendime görev olarak görüyorum. Bir insanı bildiğim bir konuda uyarmadığım zaman ve ona zarar geldiği zaman –bu zararın büyüklüğüne bakmıyorum- kendimi kötü hissediyorum ve neden uyarmadın diyorum. Sen aynı hatayı yaptın, sonucunu biliyorsun. Bir hatanın %90 sonucu değişmez, bundan dolayı uyarmalıydım diyorum. Genelde de insanlar üzülmesin, kırılmasın, hata yapmasın diye deneyimlerimi paylaşıyorum. Yani Hatay’da ne yenir, Ankara’da nerede uygun kıyafet satılır, Antalya’daki en güzel meyve nedir, Kırıkkale’de okurken neye dikkat etmelisin? Ben bilmiyordum kötü bir yemek yedim ya da yanlış bir davranış yaptım ama o yapmasın diyorum. Ama çoğunlukla yanlış anlaşılıyorum. Şimdi size soruyorum deneyimlerimi kendime saklasam elime ne geçecek?
Birde genelde yaşıtım olan ya da yaşça büyük insanlar hakkımda bu düşünceye sahip oluyor çünkü onlara göre kendilerinden daha çok kimse bilemez, yaşamış olamaz, görmüş olamaz. Bu yüzden yaş ve deneyim ilişkisinin korelasyon değerini 1 olarak görüyorlar yani çok güçlü. Ancak aslında 0 yani bir ilişki yok. İnsanların bunu öğrenmesi/kabullenmesi lazım.
Şimdi düşünüyorsunuz acaba ben egoist miyim, arkadaşım egoist mi? Deneyimlerimizi paylaşırken egomuzu mu konuşturuyoruz? Bunu anlamanın çok kolay bir yolu var. Karşınızdaki insanı, deneyimini anlatırken ya da kendini anlatırken dikkatlice, sözünü kesmeden, yargılamadan dinleyin. Eğer çoğunlukla kendisini övüyorsa egosu yükselmiş olabilir(direk egoist damgası vurmak istemiyorum). Ama anlatırken hatalarından bahsediyorsa, bunu yaşadım bunu gördüm bunu yaptım sen dikkat et gibi cümleler kuruyorsa büyük ihtimalle kendisi hatalar yapmış ve size yardımcı olmaya çalışıyor. Eğer mükemmel bir yalancıysa zaten anlamak zor olur ama genelde belli eder insanlar konuşma ve davranışlarıyla. Size tavsiyem yargılamadan önce lütfen gerçekten anlayın.
